2002 Öncesi Katkı ve İkame Arsa – Yargıtay 2. HD 2026/8280
Tapu kaydına bakıldığında daireler 2016’da, kat irtifakı kurulduğu gün edinilmiş görünür. Oysa bu dairelerin hikâyesi otuz yıl öncesine, bir imar uygulamasına ve 1995’te alınan bir parsele uzanır. Arada belediyeden satın alınan bir hisse, bir tevhit işlemi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi vardır. 1985’te evlenip 2019’da boşanan eşlerin mal rejimi davasında Yargıtay, bu zinciri tek tek açarak dairelerin hangi kısmının kişisel mal, hangi kısmının edinilmiş mal yerine geçtiğini ayırmış; evde yorgan dikerek gelir elde eden kadının 2002 öncesi edinime katkısını da hesaba katılması gereken bir alacak olarak görmüştür.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.09.2026 tarihli ve E.2025/6312, K.2026/8280 sayılı kararıyla, değer artış payı ve katılma alacağı davasını reddeden aile mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuş; istinaf başvurusunu esastan reddeden Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi kararını da ortadan kaldırmıştır.
🧱 Parselden daireye: tapu zinciri
Uyuşmazlığın kalbinde, erkek adına kayıtlı bağımsız bölümler vardır. Kararda maskelenmiş parsel numaralarıyla aktarılan tapu geçmişi kronolojik olarak şöyledir:
- 07.12.1993: İmar uygulamasıyla oluşan parselin 291/431 hissesi erkek, 140/431 hissesi belediye adına tescil edilmiştir.
- 30.03.1995: İlamda başka bir parsel numarasıyla gösterilen taşınmazın erkek adına satın alındığı tarih olarak belirtilmiştir.
- 01.04.2008: Erkek, belediyeye ait 140/431 hisseyi satın alarak parselin tam maliki olmuştur.
- 11.09.2014: Kat karşılığı inşaat sözleşmesinin karşılığı olarak 181/431 hisse bir limited şirkete devredilmiş, erkekte 250/431 hisse kalmıştır.
- 30.04.2015: Bu parsel ile komşu parsellerin tevhidiyle yeni bir parsel oluşmuş, erkek adına 125/1348 hisse tescil edilmiştir.
- 19.04.2016: Kat irtifakı kurulmuş; tasfiyeye konu bağımsız bölümler erkek adına tescil edilmiştir.
Yargıtay’ın vardığı nitelendirme şudur: Bağımsız bölümler, 2002’den önce edinilen 291/431 hisse yönünden kişisel mal yerine geçen değer, 2002’den sonra edinilen 140/431 hisse yönünden ise yine bir ikame değerdir; yani daireler, kat karşılığı sözleşme ve tevhit işlemleriyle biçim değiştirmiş eski arsa paylarının yerine geçmiştir. Tapudaki 2016 tarihi, edinme tarihini belirlemez.
📅 İki ayrı mal rejimi dönemi
Eşler mal rejimi sözleşmesi yapmadıklarından evlilik süresi iki parçaya bölünür:
- 15.10.1985 – 01.01.2002: 743 sayılı mülga Türk Kanunu Medenisi’nin 170. maddesi uyarınca mal ayrılığı rejimi.
- 01.01.2002 – 04.01.2017: 4722 sayılı Kanun’un 10. maddesi ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 202. maddesi uyarınca edinilmiş mallara katılma rejimi.
Mal rejimi, TMK 225/2 gereğince boşanma davasının açıldığı 04.01.2017 tarihinde sona ermiştir. Bu ayrım, her malvarlığı parçasının hangi tarihte ve hangi kaynakla edinildiğinin tespitini zorunlu kılar. 2002 öncesi edinilen mallar, katılma rejimi açısından eşin kişisel malı sayılır (TMK 220/2); bu malların yerine geçen değerler de kişisel maldır (TMK 220/4). 2002 sonrasında karşılığı ödenerek edinilen mallar ise kural olarak edinilmiş maldır.
Aynı ikame ilkesinin satış parasıyla alınan mallar bakımından uygulandığı bir örnek için kişisel mal bedeliyle alınan mal kararına bakılabilir. Bu karar ise aynı ilkeyi, imar uygulaması, hisse alımı ve kat karşılığı inşaat zinciriyle birlikte iki rejim dönemine yayılan bir taşınmaza uygulamaktadır.
🏛️ Aile mahkemesi ve istinaf: “tamamı kişisel mal”
Dava, aile mahkemesinde 2017/119 esas numarasıyla açılmış, 2024/493 karar numarasıyla sonuçlanmıştır. Dava türü ilamda “Değer Artış Payı ve Katılma Alacağı” olarak gösterilmiştir. İlk derece mahkemesi, bağımsız bölümlerin tamamını kişisel mal yerine geçen değer kabul ederek davanın reddine karar vermiştir.
Davacı kadının istinaf başvurusu üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi (2025/1369 E., 2025/1358 K.) başvuruyu esastan reddetmiştir. Karar, davacı kadın vekilinin temyizi üzerine Yargıtay’a gelmiştir.
🔍 Yargıtay’ın iki bozma gerekçesi
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, derece mahkemelerinin tek kalemde yaptığı nitelendirmeyi ikiye ayırmıştır.
Birinci gerekçe – 2008’de alınan hisse: Belediyeden 01.04.2008 tarihinde satın alınan 140/431 hissenin karşılığı, katılma rejimi döneminde edinilmiş bir malın yerine geçen değerdir. Mahkemenin bu hisse karşılığını gözeterek bağımsız bölümler yönünden artık değere katılma alacağı belirlemesi gerekirken, bölümlerin tamamını kişisel mal yerine geçen değer sayarak davayı reddetmesi hatalı bulunmuştur.
İkinci gerekçe – 2002 öncesi hisseye katkı: 291/431 hisse 2002’den önce edinildiği için kişisel mal yerine geçen değerdir. Ancak davacı kadın, bu hissenin edinilmesine de çalışarak katkıda bulunduğunu ileri sürmüştür. Davacı ve davalı tanıklarının beyanlarına göre kadın yorgan dikerek gelir elde etmiş ve taşınmazın edinilmesine az da olsa katkı sağlamıştır. Bu nedenle kadının bu hisseye bir miktar katkısı bulunduğunun kabulü gerekir.
Yargıtay, bu iki hatanın bozmayı gerektirdiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırmış, ilk derece mahkemesi kararını bozmuş ve peşin alınan temyiz harcının iadesine karar vermiştir.
🧵 Yorgan dikerek yapılan katkı
Kararın en dikkat çekici yönü, 2002 öncesi döneme ait bir katkının nasıl ölçüleceğidir. Katkının oranını belirlemeye yetecek belge bulunmamaktadır; elde yalnız tanık anlatımları vardır. Yargıtay bu durumda şu yolu çizmiştir:
- Katkı oranı mevcut delillerle belirlenemediğinden, TMK 4 ve TBK 50 uyarınca hukuk ve hakkaniyete uygun az miktarda bir katkı oranı takdir edilecektir.
- 01.01.2002’den önce tarafların yaptığı katkı, eşlerin kişisel mallarıyla yaptıkları katkı olarak kabul edilecektir.
- Bu katkının karşılığı, 01.01.2002’den sonra geçerli olan edinilmiş mallara katılma rejimi kurallarına göre hesaplanacak değer artış payı alacağı olarak belirlenecektir.
TMK 227, bir eşin diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunması hâlinde, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkı tanır. Kararın sonucu, ev içinde ya da evden yürütülen küçük ölçekli gelir faaliyetlerinin de kanıtlanabildiği ölçüde katkı sayılabileceğidir; katkının miktarı belgelenemese bile, varlığı ispatlanmışsa hakkaniyete dayalı bir takdir yapılması beklenir.
Katkı oranının hangi gelir üzerinden hesaplanacağına ilişkin farklı bir yön için katkı payında net gelir esası kararı; kişisel mal savunmasının ispatı için kişisel mal mı edinilmiş mal mı kararı incelenebilir.
🧮 Yeni hesapta neler değişecek?
Bozma kararı, aile mahkemesinin yapacağı yeni hesabı iki kalem üzerine kurmaktadır. Uygulama açısından şu noktalar öne çıkar:
- Payların ayrıştırılması: Bağımsız bölümlerin değeri, kökenindeki 291/431 ve 140/431 hisse oranlarına göre ayrıştırılacaktır. Tevhit ve kat karşılığı işlemleri, bu oranların izlenmesini ortadan kaldırmaz.
- Artık değer: 2008’de alınan hisseye karşılık gelen kısım, edinilmiş mal yerine geçen değer olarak artık değer hesabına girecektir.
- Değer artış payı: 2002 öncesi hisseye karşılık gelen kısımda, kadının hakkaniyete göre belirlenecek katkı oranı üzerinden değer artış payı alacağı hesaplanacaktır.
- Tapu tarihi yanıltıcıdır: Kat irtifakının kurulduğu 2016 tarihi, malın edinme tarihi olarak alınmamıştır; edinme, arsa paylarının ilk kazanıldığı tarihlere göre belirlenmiştir.
Kararın, mal rejiminin tasfiyesinde imar uygulaması ve kat karşılığı inşaat gibi işlemlerle şekil değiştiren taşınmazlar için önemli bir yöntem sunduğu görülmektedir: Tapudaki son durum değil, malın kaynağı izlenir.
💬 Sık sorulan sorular
Kat irtifakıyla 2016'da tescil edilen daire 2016'da edinilmiş sayılır mı?
2002'den önce alınan mala katkı için alacak istenebilir mi?
Katkının miktarı belgelenemiyorsa ne olur?
Belediyeden sonradan satın alınan hisse neden ayrı değerlendirildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; aile ve mal rejimi hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar bir bozma kararıdır; alacak miktarı aile mahkemesinin bozma sonrası yapacağı inceleme ve hesapla belirlenecektir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; evlilik ve edinme tarihlerine, tapu zincirine, katkının ispatına, bilirkişi değerlemesine ve mal rejimi sözleşmesinin varlığına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
