Aile Konutu Şerhi Talep Dilekçesi Örneği
Eşlerin birlikte yaşadığı ev, tapuda yalnızca birinin adına kayıtlı olsa bile Türk Medeni Kanunu bakımından özel bir korumaya sahiptir: malik eş, diğer eşin açık rızası olmadan bu evi satamaz, ipotek ettiremez, kira sözleşmesini feshedemez. Bu korumanın tapu kaydında görünür hâle gelmesinin yolu ise aile konutu şerhidir. Uygulamada en sık yapılan hata, şerhin doğrudan mahkemeden istenmesidir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, önce tapu müdürlüğüne başvurulmasını arar. Bu yazıda başvurunun yapılacağı makam, başvurunun reddi hâlinde izlenecek yol ve aile konutu şerhi talep dilekçesi örneği yer alıyor.
🏛️ Başvuru Hangi Makama Yapılır?
TMK m.194/3, aile konutu olarak kullanılan taşınmazın maliki olmayan eşe, şerhi doğrudan taşınmazın kayıtlı olduğu tapu müdürlüğünden isteme hakkı tanır. Bu nedenle ilk muhatap mahkeme değil, tapu müdürlüğüdür. Örnek dilekçe, İstanbul Anadolu yakasında bulunan bir konut için Kadıköy Tapu Müdürlüğüne hitaben hazırlanmıştır; taşınmaz başka bir ilçedeyse dilekçe o ilçenin tapu müdürlüğüne yöneltilir.
Şerhin hukuki etkisi ve aile konutu kavramının kapsamı aile konutu şerhi nedir yazımızda; eş rızası olmadan yapılan devirlerin akıbeti ise aile konutunun eş rızası olmadan devri yazımızda anlatılmıştır.
⚖️ Tapu Başvurusundan Davaya: Aşamalar
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 6518 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra şerh için önce tapu müdürlüğüne başvurulmasını dava şartı niteliğinde görmektedir. 23.10.2024 tarihli E.2024/1677 K.2024/7823 sayılı kararda ise başvuruya rağmen şerh işleminin gerçekleştirilemediği durumda eşin mahkemeden şerh istemekte hukuki yararı bulunduğu belirtilmiş ve davanın usulden reddine ilişkin karar bozulmuştur. Bu çizgi aşağıdaki sırayı ortaya çıkarır:
| Aşama | Muhatap | Dosyada bulunması gereken |
|---|---|---|
| 1. Şerh başvurusu | Taşınmazın bulunduğu yerdeki tapu müdürlüğü | Başvuru dilekçesi, evlilik ve yerleşim yeri belgeleri, taşınmaz bilgileri |
| 2. Sonuç | Tapu müdürlüğü | Şerh işlendiyse güncel tapu kaydı; işlenmediyse ret veya iade yazısı |
| 3. Dava (gerekirse) | Aile mahkemesi | Tapu başvurusunun yerine getirilmediğini gösteren belge, aile konutu olgusunun delilleri |
Şerh, aile konutu korumasını kurucu olarak doğurmaz; koruma şerh olmasa da vardır. Ancak tapu kaydında şerhin bulunması, konutu satın alan veya üzerinde hak kuran üçüncü kişinin “bilmiyordum” savunmasını zayıflatır. Şerhsiz bir konutun el değiştirmesinde iyiniyetin nasıl değerlendirildiği aile konutunda iyiniyetli alıcı – Yargıtay HGK 2026/257 yazımızda, açık rızanın ispatı ise aile konutu satışında açık rıza yazımızda ele alınmıştır.
📄 Aile Konutu Şerhi Talep Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, tapuda yalnızca eşlerden birinin adına kayıtlı bir dairede yaşayan malik olmayan eş adına tapu müdürlüğüne yapılan başvuru olarak kurulmuştur. Dilekçe içinde taşınmazın künye çizelgesi, konutun fiilen aile konutu olarak kullanıldığını gösteren olgular ve başvurunun karşılanmaması hâlinde yazılı cevap verilmesi talebi bulunur.
Büromuzun hazırladığı aile konutu başvuru ve dava dilekçeleri; tapu kaydının güncel takyidat dökümü, eşler arasındaki uyuşmazlığın durumu, konutun satış veya ipotek riskine ilişkin bilgiler ve gerektiğinde ihtiyati tedbir talebi birlikte değerlendirilerek dosyaya özel olarak yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
KADIKÖY TAPU MÜDÜRLÜĞÜ’NE
İSTANBUL
BAŞVURAN (MALİK OLMAYAN EŞ): [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], Adres: [aile konutunun adresi]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
TAŞINMAZ MALİKİ EŞ: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ]
KONU: Aşağıda bilgileri yazılı taşınmazın tapu kütüğüne TMK m.194/3 uyarınca “aile konutu” şerhi verilmesi talebidir.
TAŞINMAZ BİLGİLERİ:
| İl / İlçe / Mahalle | İstanbul / [ ] / [ ] |
| Ada / Parsel | [ ] / [ ] |
| Blok / Kat / Bağımsız bölüm no | [ ] / [ ] / [ ] |
| Malik ve hisse durumu | [Malik eşin adı], [tam / hisse oranı] |
| Açık adres | [ ] |
AÇIKLAMALAR:
1. Müvekkil ile taşınmaz maliki [Ad Soyad], [gg.aa.yyyy] tarihinden beri evlidir. Evlilik birliği devam etmekte olup eşler arasında kesinleşmiş bir boşanma veya ayrılık kararı bulunmamaktadır.
2. Yukarıda bilgileri yazılı bağımsız bölüm, [gg.aa.yyyy] tarihinden bu yana eşlerin [ve müşterek çocukların] sürekli olarak birlikte yaşadığı, ailenin yaşam merkezini oluşturan konuttur. Bu durum; eşlerin adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri kayıtları, konuta ait abonelik ve aidat kayıtları ile [çocukların okul kayıtları] ile sabittir.
3. Taşınmaz tapuda yalnızca [malik eşin adı] adına kayıtlıdır; müvekkil taşınmazın maliki değildir. TMK m.194/1 uyarınca eşlerden biri diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. TMK m.194/3 ise malik olmayan eşe, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteme hakkı tanımaktadır.
4. Talep, konutun müvekkilin bilgisi ve rızası dışında devredilmesi veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulması ihtimaline karşı, kanunun tanıdığı korumanın tapu sicilinde görünür kılınmasına yöneliktir.
5. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.10.2024 tarihli, E.2024/1677 K.2024/7823 sayılı kararında da belirtildiği üzere şerh talebi öncelikle tapu müdürlüğünce karşılanacak bir işlemdir. Talebimizin herhangi bir nedenle yerine getirilmemesi hâlinde, gerekçesini içeren yazılı cevap verilmesini ayrıca talep ederiz.
HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m.186, 194; 6518 sayılı Kanunla değişik TMK m.194/3 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle;
1. Yukarıda bilgileri yazılı taşınmazın tapu kütüğüne TMK m.194/3 uyarınca “aile konutudur” şerhinin verilmesine,
2. Şerh işleminin tamamlanmasından sonra güncel tapu kaydının tarafımıza verilmesine,
3. Talebin yerine getirilmemesi hâlinde ret gerekçesini içeren yazılı cevabın tarafımıza tebliğine karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
EKLER: 1- Nüfus kayıt örneği (evliliği gösterir), 2- Eşlere ait yerleşim yeri belgeleri, 3- Güncel tapu kaydı / takyidat belgesi, 4- Abonelik ve aidat kayıtları, 5- Başvuranın kimlik fotokopisi, 6- Vekâletname
Başvuran Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Taşınmaz künye çizelgesi. Şerh, kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda bağımsız bölüm bazında işlenir. Ada, parsel ve bağımsız bölüm numarasının tapu kaydıyla birebir aynı yazılması, başvurunun işleme alınmasının ön koşuludur.
Evlilik birliğinin devam ettiği bilgisi. Aile konutu koruması evlilik birliğine bağlıdır. Boşanma kararının kesinleşmesiyle şerhin dayanağı ortadan kalkar; bu etkinin el atma davasına yansıması aile konutu şerhi boşanmayla düşer – Yargıtay HGK 2026/496 yazımızda incelenmiştir.
Fiilî kullanım olguları. Aile konutu, eşlerin hayatlarını birlikte sürdürdükleri yerdir; tapudaki malikiyet değil fiilî kullanım belirleyicidir. Yerleşim yeri kayıtları ve abonelik belgeleri bu olguyu somutlaştırır.
Yazılı cevap talebi. Yargıtay, tapu başvurusunun karşılanmadığının belgelenmesini arar. Başvurunun iade edilmesi veya sözlü olarak geri çevrilmesi hâlinde, ret gerekçesini içeren yazılı belge sonradan açılacak davada hukuki yararı gösteren temel belgedir.
Dava aşaması. Tapu müdürlüğü şerhi işlemezse uyuşmazlık aile mahkemesine taşınır; bu mahkemenin görev alanı aile mahkemesi yazımızda anlatılmıştır. Dava aşamasında konutun devri riskine karşı ihtiyati tedbir talebi de değerlendirilir.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Eşlerin evli olduğunu gösteren nüfus kayıt örneği.
- Başvuran ve malik eşe ait yerleşim yeri (ikametgâh) belgeleri.
- Taşınmazın güncel tapu kaydı ve takyidat belgesi.
- Konutun fiilen kullanıldığını gösteren elektrik, su, doğalgaz abonelik ve aidat kayıtları.
- Varsa çocukların okul kayıtları veya konuta ilişkin diğer belgeler.
- Başvuranın kimlik fotokopisi ve vekâletname.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Aile konutu şerhi için doğrudan dava açılabilir mi?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamasına göre önce tapu müdürlüğüne başvurulması gerekir; başvuru yapılmadan açılan dava hukuki yarar yokluğundan reddedilir. Başvuruya rağmen şerh işlenemediyse aile mahkemesinde dava açmakta hukuki yarar bulunur (E.2024/1677 K.2024/7823).
Şerh olmazsa eşin açık rızası yine aranır mı?
Evet. TMK m.194/1’deki açık rıza şartı şerhe bağlı değildir; şerh, korumayı tapu sicilinde görünür kılar ve üçüncü kişilerin iyiniyet savunmasının değerlendirilmesinde önem taşır.
Boşanma davası açıldıktan sonra şerh istenebilir mi?
Boşanma kararı kesinleşinceye kadar evlilik birliği hukuken devam ettiğinden aile konutu koruması da sürer. Karar kesinleştiğinde ise şerhin dayanağı ortadan kalkar.
Kira ile oturulan aile konutunda ne yapılır?
Kiralık aile konutunda tapu şerhi söz konusu olmaz. TMK m.194/4’e göre kira sözleşmesinin tarafı olmayan eş, kiraya verene yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve diğer eşle birlikte müteselsilen sorumlu olur. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada taşınmazın tapu kaydı, evlilik birliğinin durumu, konutun kullanım biçimi ve eşler arasındaki uyuşmazlık farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
