Yıllarca çalışıp izin kullanmadan ayrılan ya da işten çıkarılan işçinin en sık karşılaştığı sorulardan biri, kullanmadığı izin günlerinin karşılığını alıp alamayacağıdır. Yıllık ücretli izin çalışırken paraya çevrilemez; ancak iş sözleşmesi hangi sebeple sona ererse ersin, kullanılmayan izin süreleri ücrete dönüşür ve son ücret üzerinden ödenmesi gerekir. Ödeme yapılmazsa önce arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa İş Mahkemesinde alacak davası açılır. Aşağıda bu davanın dilekçe örneği, izin sürelerinin nasıl hesaplandığı, ispat yükünün kimde olduğu ve zamanaşımı kuralları yer alıyor.
📅 Yıllık İzin Hakkı Ne Zaman Ücrete Dönüşür?
İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışan işçi yıllık ücretli izne hak kazanır ve bu haktan vazgeçilemez (İş K. m.53). İzin süresi kıdeme göre kanunda alt sınır olarak belirlenmiştir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir.
| Hizmet süresi | Asgari yıllık izin (İş K. m.53) |
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dâhil) | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl (dâhil) ve daha fazla | 26 gün |
| 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri işçiler | En az 20 gün |
| Yer altı işleri | Yukarıdaki sürelere 4’er gün eklenir |
Çalışma devam ederken kullanılmayan izin parayla ödenerek tasfiye edilemez; izin hakkı, iş sözleşmesinin sona ermesiyle ücrete dönüşür. Kanun bu noktada fesih türüne bakmaz: işçinin istifası, işverenin haklı nedenle feshi veya emeklilik gibi her durumda, hak kazanılıp kullanılmayan izinlerin ücreti ödenir (İş K. m.59). Hesap yöntemleri ve sık yapılan hatalar için yıllık izin ücreti alacağı yazımıza, izin süresini hızlıca hesaplamak için yıllık izin hesaplama aracımıza bakabilirsiniz.
🏛️ Arabuluculuk ve Yetkili İş Mahkemesi
- Önce arabulucu: Kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenir; eklenmezse bir haftalık kesin süre verilir, hiç başvurulmamışsa dava usulden reddedilir (7036 s.K. m.3/1-2).
- Zamanaşımı durur: Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (7036 s.K. m.3/17).
- Görevli mahkeme: İş Mahkemesi; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi.
- Yetkili mahkeme: Davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi; aksine yapılan yetki sözleşmeleri geçersizdir (7036 s.K. m.6).
Yıllık izin ücreti çoğu zaman kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma alacağıyla birlikte istenir. Kalemlerin tek davada nasıl kurulduğunu görmek için kıdem ve ihbar tazminatı dava dilekçesi örneği ve fazla mesai alacağı dava dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz. Bu örnekte ise yalnız izin ücreti talep edilen, yapısı farklı bir dava esas alınmıştır.
🧮 İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır, Kim İspat Eder?
Hesap esası. İzin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son ücret üzerinden hesaplanır (İş K. m.59). Hak kazanılan toplam izin gününden kullanılan günler düşülür, kalan gün sayısı günlük ücretle çarpılır. Kullanılan izin günleri sayılırken, izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izinden sayılmaz (İş K. m.56/5); bu nedenle işverenin “kullandırdım” dediği dönemlerde hafta tatilleri izinden düşülmüşse bakiye bir alacak doğabilir.
İspat yükü. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.11.2023 tarihli ve E.2023/397, K.2023/1163 sayılı kararında, işverenin işçilerin yıllık ücretli izinlerini gösteren izin kayıt belgesi tutmak zorunda olduğunu (İş K. m.56/6) hatırlatarak, izinlerin kullandırıldığının ispat yükünün işverende olduğunu ve bu ispatın yıllık izin defteri, izin kayıt belgesi ve benzeri belgelerle yapılacağını belirtmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de işverenin izin kullandırıldığını tanık beyanıyla ispatlayamayacağını, ancak işçiye yemin teklif edebileceğini kabul etmektedir. İşçinin uzun süre izin kullandırılmadığını ileri sürdüğü dosyalarda Daire, hâkimin işçiyi bizzat dinleyerek durumu aydınlatmasını aramaktadır.
Zamanaşımı. Yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi beş yıldır (İş K. Ek m.3) ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar (İş K. m.59). Çalışma süresi ne kadar uzun olursa olsun, işçi tüm çalışma dönemine ait kullanılmayan izinleri fesih tarihinden itibaren beş yıl içinde isteyebilir; zamanaşımı ayrıntıları için yıllık izin ücreti zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz. İzinlerin çalışma süresince hiç kullandırılmamasının işçiye haklı fesih imkânı verip vermediğine ilişkin güncel bir karar için izin verilmemesi haklı fesih mi incelememize bakabilirsiniz.
📄 Yıllık İzin Ücreti Alacağı Dava Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, iş sözleşmesi sona eren ve arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanamayan işçinin, yalnız kullanılmayan yıllık izin ücreti için kısmi dava olarak açtığı alacak davası üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı dilekçeler; SGK hizmet dökümü, bordrolar, banka ödeme kayıtları, varsa izin belgeleri ve arabuluculuk tutanağı incelenerek, hak kazanılan ve kullanılan izin günleri yıl yıl çıkarıldıktan ve birlikte istenebilecek diğer işçilik alacakları değerlendirildikten sonra yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [İşveren unvanı], [Ticaret sicil / Mersis no], [Adres]
DAVA DEĞERİ: Şimdilik [ ] TL (kısmi dava)
ARABULUCULUK: [Arabuluculuk bürosu], Büro No: [ ], son tutanak tarihi: [ ] (anlaşamama)
KONU: İş sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle ödenmeyen kullanılmamış yıllık ücretli izin sürelerine ait ücret alacağının, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak şimdilik [ ] TL’sinin davalıdan tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, davalıya ait [işyeri adresi]’ndeki işyerinde [işe giriş tarihi] – [çıkış tarihi] tarihleri arasında [görev / unvan] olarak kesintisiz çalışmıştır. İş sözleşmesi [tarih]’te [işveren feshi / istifa / emeklilik vb.] nedeniyle sona ermiştir. Müvekkilin son aylık brüt çıplak ücreti [ ] TL’dir.
2. Müvekkilin [ ] yıl [ ] ay süren çalışması karşılığında 4857 sayılı İş Kanunu m.53 [ve iş sözleşmesi / toplu iş sözleşmesi] uyarınca toplam [ ] gün yıllık ücretli izne hak kazandığı hâlde, çalıştığı süre boyunca yalnız [ ] gün izin kullandırılmış, bakiye [ ] günlük iznin ücreti iş sözleşmesinin sona ermesi üzerine ödenmemiştir. [Kullandırıldığı ileri sürülebilecek dönemlere rastlayan hafta tatili ve genel tatil günleri, İş K. m.56/5 uyarınca izinden sayılamaz.]
3. İş K. m.59 uyarınca iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde kullanılmayan izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir. Yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; işveren bunu imzalı izin defteri veya izin kayıt belgesiyle kanıtlamak zorundadır (Yargıtay HGK E.2023/397, K.2023/1163).
4. Uyuşmazlık için 7036 sayılı Kanun m.3 uyarınca arabulucuya başvurulmuş, görüşmeler anlaşmama ile sonuçlanmıştır; son tutanak ekte sunulmuştur. Alacak, İş K. m.59 ve Ek m.3 uyarınca fesih tarihinden itibaren işleyen beş yıllık zamanaşımı süresi içindedir.
5. Alacağın kesin miktarı davalı elindeki kayıtların getirtilmesi ve bilirkişi incelemesiyle belirlenebilecek olduğundan dava kısmi dava olarak açılmış olup talep konusunun 6100 sayılı HMK m.109/4 uyarınca tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus artırılması hakkı saklıdır.
HUKUKİ NEDENLER: 4857 sayılı İş Kanunu m.53, 56, 57, 59, Ek m.3; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 6; 6100 sayılı HMK m.109; Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: SGK hizmet dökümü, ücret bordroları, banka hesap hareketleri, iş sözleşmesi [ve toplu iş sözleşmesi], davalı işyerine ait yıllık izin defteri ve izin kayıt belgeleri ile personel özlük dosyası (davalıdan celbi), arabuluculuk son tutanağı, tanık beyanları ([Ad Soyad]), bilirkişi incelemesi, yemin ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla,
1. Kullanılmayan yıllık ücretli izin sürelerine ait ücret alacağından şimdilik [ ] TL’nin [dava tarihinden / temerrüt tarihinden] itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
2. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) Arabuluculuk son tutanağı 3) SGK hizmet dökümü 4) Bordro ve banka kayıtları 5) [Varsa iş sözleşmesi ve fesih bildirimi] 6) [Tanık listesi]
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Arabuluculuk bilgisi. Dava şartı olduğu için arabuluculuk bürosu, büro numarası ve son tutanak tarihi dilekçenin başında gösterilir. Son tutanak, zamanaşımının durduğu dönemi de gösterdiği için sürelerin hesabında kullanılır.
Çalışma süresi ve son ücret. Hak kazanılan izin günleri kıdeme göre yıl yıl değiştiğinden giriş ve çıkış tarihleri net yazılır. Hesap son ücret üzerinden yapıldığı için son brüt ücretin hangi belgeye dayandığı da gösterilir; bordroda görünmeyen ödemeler varsa bu durum ayrıca açıklanır.
Kullanılan izinlerin ayrıştırılması. İşverenin sunacağı izin belgeleri genellikle bir tarih aralığı gösterir. Bu aralıklara rastlayan hafta tatili ve genel tatil günleri izinden sayılmadığından, dilekçede bu nokta önceden belirtilir; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de imzalı izin belgelerinin her biri tek tek değerlendirilmeden kurulan hükümleri bozmaktadır.
Kısmi dava ve artırım. Alacağın tam miktarı çoğu zaman işverenin kayıtları getirtildikten sonra netleşir. HMK m.109/4 kısmi davada talebin tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılmasına izin verir ve artırılan kısım için zamanaşımını dava tarihinden itibaren kesilmiş sayar. İşten ayrılış biçimine göre birlikte değerlendirilebilecek diğer davalar için işe iade davası dilekçesi örneği ve mobbing tazminat davası dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz. Dosyanıza özgü değerlendirme ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucu onaylı örneği.
- SGK hizmet dökümü (işe giriş ve çıkış tarihlerini gösteren).
- Son aylara ait ücret bordroları ve maaş ödemelerini gösteren banka hesap hareketleri.
- Varsa iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve fesih bildirimi veya istifa dilekçesi.
- İşçinin elinde bulunan izin talep formları veya izin yazışmaları.
- Vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname; tanık dinletilecekse tanık listesi.
İzin belgelerinin hangi durumlarda ispat aracı sayıldığı konusunda yıllık izinde ispat ve belgelendirme yazımız ek bilgi sunar.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
İstifa eden işçi kullanılmayan izin ücretini alabilir mi?
Alabilir. İş K. m.59, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde kullanılmayan izin ücretinin ödeneceğini düzenler; fesih türü, istifa veya haklı nedene dayanıp dayanmaması bu hakkı etkilemez.
Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı ne zaman başlar?
Zamanaşımı süresi beş yıldır (İş K. Ek m.3) ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar (İş K. m.59). Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur (7036 s.K. m.3/17).
İzin kullandığımı işveren tanıkla ispatlayabilir mi?
Yargıtay uygulamasına göre izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir ve bu ispat imzalı izin defteri, izin kayıt belgesi veya eşdeğer belgelerle yapılır. İşveren tanıkla ispat edemez, ancak işçiye yemin teklif edebilir.
Arabulucuya gitmeden dava açılırsa ne olur?
İşçi alacağı davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa dava, herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğundan usulden reddedilir (7036 s.K. m.3/2).
Çalışırken kullanılmayan izin parayla ödenebilir mi?
Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez (İş K. m.53) ve çalışma sürerken izin yerine ücret ödenmesi izni ortadan kaldırmaz. Kullanılmayan izin ancak iş sözleşmesinin sona ermesiyle ücrete dönüşür (İş K. m.59).
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada çalışma süresi, sözleşme hükümleri, izin kayıtları ve ücret belgeleri farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
